WRÓĆ DO STRONY
GŁÓWNEJ
Nauka

10 najsilniejszych trucizn na świecie

Mianem trucizny określa się substancję, która po dostaniu się do organizmu powoduje zaburzenia jego funkcjonowania, a nawet śmierć. To oznacza, że technicznie wszystko może być trucizną. Oto 10 najsilniejszych z nich.

Moc trucizny najczęściej określa się poprzez wskaźnik LD50. Jest to dawka substancji potrzebna do uśmiercenia połowy grupy badanych zwierząt, najczęściej myszy. Im mniejsza dawka trucizny jest konieczna do uśmiercenia zwierząt, tym jest ona silniejsza. W przypadku niektórych substancji szkodliwych ten wskaźnik nie jest jednak miarodajny. Poznajcie najsilniejsze trucizny znane ludzkości.

Rycyna

Rycynę pozyskuje się z rącznika pospolitego

Rycyna to białko o silnych właściwościach toksycznych pochodzące z rącznika pospolitego. Mimo iż wszystkie części rośliny zawierają rycynę, to największe stężenie trucizny występuje w roślinach. Rycyna może powodować gwałtowne wymioty i biegunkę oraz krwotoki wewnętrzne i aglutynację (zlepianie) krwinek. Nie ma antidotum na truciznę, choć niewielkie dawki rycyny nie są szkodliwe.

Jad kiełbasiany

Botoks jest popularny na całym świecie

Jad kiełbasiany to neurotoksyny wytwarzana przez bakterie znane jako Clostridium botulinum. Jad kiełbasiany po wniknięciu do organizmu powoduje trwałe połączenie z płytką nerwowo-mięśniową i porażenie skurczu mięśnia. Powoduje to poprzez zaburzanie wydzielania acetylocholiny z zakończeń presynaptycznych, chociaż nie jest to działanie nieodwracalne. Z tego powodu jest używana w medycynie estetycznej do niwelowania powstających zmarszczek mimicznych, leczeniu kurczu twarzy i powiek, a także nadmiernej potliwości.

Tetradotoksyna

Ryba fugu

Tetradotoksyna to silna trucizna obecna w ciałach niektórych gatunków ryb rozdymkokształtnych, np. rybach fugu wykorzystywanych w kuchni japońskiej. Po wniknięciu do organizmu, blokuje kanały sodowe komórek nerwowych. Mimo iż tetrodotoksyna powstaje przy udziale bakterii symbiotycznych żyjących w rybach, to mechanizmy odpowiadające za jej produkcję, transport i kumulację, nie zostały poznane. Tetradotoksyna nie rozkłada się podczas gotowania i nie przechodzi przez barierę krew-mózg. To oznacza, że ofiara zostaje sparaliżowana, ale jest całkowicie przytomna. Śmiertelna dawka LD50 to 334 μg/kg (mysz, doustnie) lub 8 μg/kg (mysz, dożylnie).

Batrachotoksyna

Płaz z rodziny Dendobatidae

Batrachotoksyna to neurotoksyna obecna w wydzielinie skóry płazów bezogonowych z rodziny Dendobatidae, ciałach chrząszczy Melyridae oraz niektórych ptaków. Podana batrachotoksyna depolaryzuje błony neuronów, co wyzwala przepływ jonów sodowych przez błonę komórkową. Wystarczą niewielkie dawki trucizny, by doprowadzić do śmierci. Nie ma na nią antidotum. Warto jednak nadmienić, że działanie batrachotoksyny i tetradotoksyny znoszą się wzajemnie.

Amatoksyny

Muchomor sromotnikowy

Amatoksyny to silne trucizny występujące m.in. w gatunkach grzybów, takich jak muchomor sromotnikowy, muchomor jadowity, muchomor wiosenny, hełmów obrzeżona czy czubajeczka różowawa. Po spożyciu owocników tych grzybów pierwsze objawy zatrucia występują po 6-24 godzinach w postaci uciążliwej i niemożliwej do opanowania biegunki. Odwodnienie wywołuje obniżenie ciśnienia krwi, przyspieszenie tętna, kurcze łydek i wstrząsy. Po 4-7 dniach dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby i śmierci pacjenta. Jest znanych co najmniej 10 amatoksyn. W przypadku zatruć stosuje się sylibinę, pozyskiwaną z ostropestu plamistego.

Cyjanek

Śmiertelna dawka cyjanku potasu

Cyjanek potasu to silna trucizna, która blokuje procesu oddychania komórkowego poprzez inhibicję oksydazy cytochromowej – kluczowego enzymu łańcucha oddechowego. W praktyce oznacza to, że, pomimo że transport tlenu do tkanek zachodzi normalnie, dochodzi do hipoksji tkankowej. Śmiertelna dawka dla człowieka to ok. 200-300 mg, chociaż wszystko zależy od kwaśności soku żołądkowego. W jego obecności, cyjanek przeobraża się w cyjanowodór, który powoduje natychmiastową śmierć. W przypadku podejrzenia zatrucia cyjankiem potasu, stosuje się kortyzon, węgiel aktywny, hydroksokobalaminę i azotyn sodu.

Sarin

Sarin

Sarin, czyli fluorometylofosfonian izopropylu, to związek chemiczny stosowany jako bojowy środek trujący. Sarin ma postać bezbarwnej, bezwolnej cieczy, którą w temperaturze pokojowej charakteryzuje wysoka prężność pary. To sprawia, że sarin wnika do organizmu przez drogi oddechowe i skórę. Śmierć powoduje już kilkanaście miligramów sarinu, zaledwie po kilku minutach od wniknięcia toksyny. Podczas najsłynniejszego użycia sarinu, w tokijskim metrze 20 marca 1995 r., przez członków sekty Najwyższa Prawda, zginęło 12 osób, a ponad 5500 trafiło do szpitala.

Arszenik

Arszenik

Arszenik to silnie trująca substancja, która rozpuszcza się w kwasie solnym, tworząc tri chlorek arsenu. Nie ma ma smaku i zapachu, a LD50 arszeniku dla ludzi wynosi 1-5 mg/kg masy ciała. Arszenik był wykorzystywany m.in. do wyrobu szkła o zielonym zabarwieniu, wyrobu emalii i farb, konserwacji skór i drewna oraz do niszczenia miazgi zębowej (w stomatologii), ale ze względu na działanie rakotwórcze w Polsce zakazano tych zastosowań w 1956 r. Co ciekawe, arszenik jest obiecującą substancją w leczeniu chorób autoimmunologicznych (przynajmniej w oparciu o badania na myszach). Używa się go także do leczenia ostrej białaczki promielocytowej.

Strychnina

Azotan strychniny

Strychnina to związek chemiczny występujący w nasionach kulczyby wroniego oka, o silnym działaniu toksycznym. Ma postać bezbarwnych kryształów o wyjątkowo gorzkim smaku. Strychnina blokuje synapsy hamujące, co powoduje pobudzenie neuronów. Śmierć następuje w wyniku uduszenia w następstwie skurczu tonicznego mięśni oddechowych. W przypadku zdiagnozowanego zatrucia, stosuje się barbiturany. Niekiedy jest stosowana w medycynie pod postacią azotanu w leczeniu zaburzeń krążenia i oddychania. Śmiertelna dawka strychniny (LD50) dla człowieka wynosi 1-2 mg/kg masy ciała.

Polon

Maria Skłodowska-Curie odkryła polon – tu z mężem Pierrem

Polon to jeden z najrzadszych pierwiastków chemicznych występujących w przyrodzie. Został odkryty w 1898 r. przez Marię Skłodowską-Curie i Pierre’a Curie. Polon jest silnie radioaktywny, a jego właściwości fizyczne i chemiczne są zbliżone do selenu. LD50 dla polonu wynosi ok. 1 μg, czyli jest aż 50 000 razy bardziej toksyczny od cyjanowodoru. Emitowane przez polon cząstki alfa niszczą strukturę tkanek, jeżeli pierwiastek dostanie się tam poprzez inhalację lub połknięcie. Polon nie przenika przez skórę.