Ludzki mózg w pewnym momencie zmniejszył swoją objętość. Co się stało 3000 lat temu?

Naukowcy wiedzieli, że przed tysiącami lat doszło do zmniejszenia objętości mózgów naszych przodków, lecz nie potrafili wyjaśnić, co za tym stało. Teraz poznaliśmy rozwiązanie zagadki, które zostało opisane w Frontiers in Ecology and Evolution.

Aby lepiej zrozumieć zmiany, jakich doświadczył ludzki mózg na przestrzeni tysiącleci, autorzy badania wzięli pod lupę dowody kopalne związane z 985 czaszkami należącymi do Homo sapiens oraz gatunków wcześniej zamieszkujących Ziemię. Okazało się, iż dwukrotnie w historii ewolucji nasi odlegli przodkowie doświadczyli zwiększenia objętości swoich mózgów. Stało się to przed 2,1 mln oraz 1,5 mln lat.

Czytaj też: Archeolodzy znaleźli szczątki naszych przodków, które nie pasują ani do Homo sapiens ani do neandertalczyków

Reklama

Odwrotne zjawisko, a więc zmniejszenie objętości mózgu nastąpiło natomiast około 3000 lat temu. Naukowcy postanowili wykorzystać obserwacje innych gatunków w celu wyjaśnienia zmian w objętości mózgu. Zdaniem jednego z autorów, Jamesa Traniello z Boston University, oparcie badań wyłącznie na skamielinach nie dałoby pożądanych rezultatów, dlatego potrzeba było żywych modeli. Wybór padł więc na mrówki.

Mózgi mogły przystosować się do zmian w sposobie organizacji społecznej naszych przodków

Analiza modeli obliczeniowych i wzorców wielkości mózgu tych zwierząt sugerują, że stopień procesów poznawczych na poziomie grupy oraz podział pracy mogą mieć wpływ na adaptacyjną zmienność wielkości mózgu. Innymi słowy, w grupach społecznych, w których wiedza ma wspólny charakter (lub wręcz przeciwnie, jednostki specjalizują się w konkretnych dziedzinach) mózgi mogą zmieniać swoją objętość. W ten sposób zajdzie u nich przystosowanie do nowych wyzwań.

Czytaj też: Implant w mózgu sposobem na depresję. Metoda odniosła pierwszy sukces

Pomimo licznych różnic pomiędzy mrówkami i ludźmi, Traniello i jego współpracownicy doszli do ważnego wniosku: w obu przypadkach można wyszczególnić podobne aspekty związane z życiem społecznym. Zarówno mrówki jak i ludzie podejmowali lub podejmują grupowe decyzje, dokonują podziału pracy oraz produkują żywność. Po tym, jak wiedza zaczęła się rozprzestrzeniać i przestała spoczywać na barkach pojedynczych jednostek w społeczeństwach, ludzki mózg mógł zmniejszyć swoją objętość, ponieważ nie wymagał tak wielkiej mocy obliczeniowej. Badacze nawiązują w tym przypadku do zjawiska określanego mianem mądrości tłumu.